Bieniów - miejscowość w województwie Lubuskim (dawniej Zielonogórskim), gminie Żary, leży na szerokości geograficznej: 51o 43' N, długości: 15o11' E. Najwyższy punkt miejscowości to 143 m n.p.m.

Bieniów to jedna z najstarszych wsi Ziemi Żarskiej. Wieś pochodząca zapewne z XII wieku. Niegdyś były to dwie wsie: Bieniów Dolny i Górny. Śladem po dwóch wsiach są dzisiaj ulice: Górna i Dolna.

Nazwa naszej miejscowości, najprawdopodobniej, wywodzi się, od św. Benedykta. Pierwszy człon miejscowości Ben(yn), -(ow), -(a) - pochodzi od imienia Benedictus.

Po raz pierwszy, wieś jest wymieniona w dokumentach  z 1329 roku pod nazwą "Benyn", jako własność
Seyfridiusa de Benyn. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1346 r., a o wsi, w żarskim w rejestrze ziemskim z 1381 r. Zamieszkiwana była przez ludność serbsko-łużycką trudniącą się uprawą lnu.
Nazwy łużyckie to Benin, Benyn, Benow, Bjenow, niemiecka nazwa Behnau, Benau. Na XVIII i XIX w. mapach: Behna, Behnaw, Behenen, Bethnaw, Bethnau, Brehnau, Böhna, Benaw, Banau.

W połowie XVI wieku ludność Bieniowa przyjęła luteranizm.

Ogromne straty Bieniów poniósł w okresie wojny 30-letniej (1618-1648). Z 690 mieszkańców w 1618 r. pod koniec wojny zostało 140, a ze 138 gospodarstw tylko 32.
Najgorszy był 1631 r. podczas przemarszu wojsk cesarskich przeciwko Szwedom, po którym nastały lata wielkiego głodu.
Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.Bieniów w 1645 roku przeszedł w ręce Promnitzów, stanowiąc  majątek dworski (Kammergut).
W 1740 r. w urbarzu w śród 23 nazwisk wymieniany jest Tobias Markisz z Bieniowa jako „Tieglizer" - inaczej bartnik (pszczelarz) w okręgu wendyjskim. Rejon ten stanowiły wsie, a raczej gminy wyznaniowe: Bieniów, Biedrzychowice, Białowice, Wicina, Drożków, Lubanice, Złotnik i Olszyniec. W tych miejscowościach mówiono po łużycku. Mimo, że ostatni z rodu Promnitzów - Johann Erdmann, gdzie tylko mógł, starał się zastąpić łużyckiego pastora niemieckim, to jeszcze na początku XIX w. kazania wygłaszane były języku łużyckim.

1815 r. Bieniów wraz z ziemią żarską włączone do Prus, następuje germanizacja terenów.

Przed II wojną światową w Bieniowie był szpital, lekarz, dentysta, apteka, sklep z pasmanterią i materiałami, krawiec, szewc, kołodzieje, stolarze, sklep z rowerami, rzeźnia, 4 gospody, trzech kowali, piekarnia, tartak, młyn, kąpielisko, kamieniarz oraz cegielnia.
W czasie działań wojennych Bieniów był kilkakrotnie zdobywany i przez to bardzo zniszczony.
O walkach w rejonie Bieniowa można przeczytać na tej stronie.

14.03.1945 r. Rząd Tymczasowy, podzielił tzw. Ziemie Odzyskane na 4 okręgi administracyjne. Bieniów przydzielono do Pomorza Zachodniego. 7.04.2945 powstał projekt nowego podziału terytorialnego, zgodnie z nim Bieniów wraz z powiatem żarskim miał przynależeć do Dolnego Śląska.Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.z miejscowością Bieniów.

 Po II wojnie światowej, miejscowości na tzw. Ziemiach Odzyskanych, trzeba było jakoś nazwać. Powstała "Komisja do przywrócenia słowiańskich nazw na Przyodrzu" w Poznaniu.

 27.08.1945r.- Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych we Wrocławiu, w oparciu o pracę Komisji, "Okólnikiem Nr IV/2.a/5/45", wprowadziła nazwę miejscowości Benów, jak określono "...nazwy te należy uważać obecnie za jedynie miarodajne...". Okólnik opublikowano wraz z książką: "Spis stacyj i przystanków Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu".


12.09.1945r. Warszawa, ukazał się "Dziennik Taryf i Zarządzeń Kolejowych" - Organ Urzędowy Ministerstwa Komunikacji.  Dziennik nr 6, w którym przedstawiono "Wykaz stacji PKP od i do których przewóz przesyłek drobnych jest całkowicie lub częściowo zawieszony..." W wykazie DOKP w Poznaniu znajduje się Benów Górny.
10.12.1945r, w "Dzienniku Taryf i Zarządzeń Kolejowych" nr 10, znajduje się "Wykaz ograniczeń przewozowych ze względów techniczno-kolejowych". Na terenie DOKP w Poznaniu w pozycji 11, znajduje się odcinek Benów - Krzystkowice, który jest wyłączony. Odcinek ten wyłączono ze względów na uszkodzony most na Bobrze.

Państwo stanowe Żary 1766r.W 1945r. - Na pierwszej powojennej Mapie Polski WIG, Wojskowego Instytutu Geograficznego, wydanej w Warszawie, znajduje się Benów, który należy do województwa wrocławskiego.
W tym samym roku Wydawnictwo Instytutu Zachodniego wydało w Poznaniu mapę komunikacyjno-administracyjną, Polska Zachodnia, na której także znajduje się Benów. W broszurce wydanej do tej mapy znajduje się między innymi Skorowidz Niemiecko-Polski Miejscowości Ziem Powracających, w którym znajduje się Benau - Benów.

Wśród mieszkańców przyjęła się nazwa Benawa. 14.02.1946 r. przeprowadzono Powszechny Sumaryczny Spis Ludności, ogłoszony w 1947 r., w którym znajduje się miejscowość Benawa, powiat Żary, województwo Wrocław.
W Monitorze Polskim nr A-33 z dnia 30.05.1949 r. znajduje się orzeczenie Ministra Leśnictwa w sprawie przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa, w którym znajduje się tartak w miejscowości Benawa, powiat Żary.

 19.12.1946 r. - ukazuje się Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12.11.1946 r., "o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości". Ogłoszone w Monitorze Polskim nr 142 poz. 262, nadające  naszej miejscowości nazwę Bieniów. Nazwa miejscowości obowiązuje z dniem ogłoszenia.

I jeszcze ciekawostka: 27.08.1947 W Monitorze Polskim nr 111 poz. 719, ukazuje się Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 01.07.1947 r., "o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości". A w nim, zmiana nazwy miejscowości Benau - Obersdorf na Bieniów Górny. Nazwa miejscowości obowiązywała z dniem ogłoszenia.
Wynika z tego, że według ówczesnych władz istniały dwie miejscowości: Bieniów i Bieniów Górny.

Bieniów jest jednym z centrów gminy wiejskiej Żary, znajduje się tu stacja PKP (Bieniów to ważny węzeł komunikacyjny, krzyżują się tu tory na trasie Zielona Góra - Żary oraz Żagań - Lubsko), poczta, ośrodek zdrowia i biblioteka, niedawno wybudowano nową szkołę z salą gimnastyczną, wodociąg, remizę strażacką, szatnię sportową a w czynie społecznym buduje się kaplicę na cmentarzu komunalnym.

Bieniów zajmuje powierzchnię 1018 hektarów. Znajduje się przy drodze krajowej nr 27, na trasie Zielona Góra - Żary (północ - południe). Do Żar jest 7 km, a do Zielonej Góry 36 km.Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.z miejscowością Bieniów.
W kierunku wschód - zachód wieś rozciąga się na około 7 kilometrów, na wschodzie w odległości 3 km od końca Bieniowa leży Gorzupia, gdzie nad Bobrem można połowić ryby, a na zachodzie,  w odległości około 2 kilometrów miejscowość Biedrzychowice.
Bieniów otoczony jest pięknymi lasami, gdzie można odpocząć i np. nazbierać grzybów i jagód.

Przez Bieniów prowadzi  żółty szlak turystyczny Gorzupia - Bieniów - Lubsko , ścieżka przyrodniczo-leśna Doliną Szyszyny, trasa rowerowa Bieniów - Surowa - Żary (niebieski szlak), oraz trasa rowerowa - Żary - Złotnik - Bieniów - Biedrzychowice - Włostów - Białowice - Dąbrowiec (zielony szlak).

W Bieniowie znajduje się kościół z XII wieku zaliczany do najładniejszych na Dolnych Łużycach, obok zabytkowa plebania z XVIII w. niedaleko dwór (pałac) z XIX w.
We wsi jest pomnik Lupitza - Alfreda Schulz'ego - agronoma, pioniera uprawy łubinu na Wschodnich Łużycach oraz pomnik poświęcony osadnikom Bieniowa.

Dotychczasowi sołtysi Bieniowa: Mikołaj Mandzelewski, Stanisław Grodzki, Benedykt Ślęczka, Kazimierz Górka, Janina Górka, Stanisław Domaradzki, Stanisław Adach, Stanisław Kozaczyński, Józef Maj, obecnie Gerard Jankiewicz.

Liczba mieszkańców na dzień 01- 01- 2014 wynosi 846 osób, w 2013 r. - 865,  2012 r. - 870, w 2011r. - 871, w 2010 - 872, 2009 - 871 osób, w 2008 - 871, w 2007r. - 864, w 2006r.- 878, w 2005r.- 884, w 2004 r. - 889 osób.
Dla ciekawości w 1933r. Benau liczył 1497 mieszkańców, a już w 1939 już tylko 1368. Rekordowa ilość mieszkańców była w 1885r., w Benau mieszkało1786 osób, dla porównania  w Lubsku w 1801 r. mieszkało 1737 osób ale już w 1840r. - 4760 osób.

 

źródło:
          - "Onomastica slavogermanica". XXVI. Rudolf Fischer. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 2007 r.
           - "Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst". 1939 r.
           - "Łużyce Wschodnie". Witold Piwoński.
           - "Rocznik Lubuski". Tom 31. Lubuskie Towarzystwo Naukowe.
           - "Spis stacyj i przystanków Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu". 1945 r.
           -
"Dziennik Taryf i Zarządzeń Kolejowych" - Organ Urzędowy Ministerstwa Komunikacji, nr 6 i 10 . 1945 r.
           - "Monitor Polski" nr 142. 1946 r. oraz  "Monitor Polski" nr 111 z 1947 r.
           - "Monitor Polski" nr A-33 z dnia 30.05.1945 r.
           - "Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14. II. 1946". Warszawa 1947. Główny Urząd Statystyczny.
           - Mapy okolic Bieniowa, z różnych lat.

  

 

 

 


Strona główna Historia Galeria zdjęć O Bieniowie Ogłoszenia Wydarzenia Napisz do nas