Bieniów - miejscowość w województwie Lubuskim (dawniej Zielonogórskim), gminie Żary, leży na szerokości geograficznej: 51o 43' N, długości: 15o11' E. Najwyższy punkt miejscowości to 143 m n.p.m.

Bieniów to jedna z najstarszych wsi Ziemi Żarskiej. Wieś pochodząca zapewne z XII wieku. Niegdyś były to dwie wsie: Bieniów Dolny i Górny. Śladem po dwóch wsiach są dzisiaj ulice: Górna i Dolna.

Nazwa naszej miejscowości, ma rodowód chrześcijański, najprawdopodobniej wywodzi się, od św. Benedykta. Pierwszy człon miejscowości Ben(yn), -(ow), -(a) - pochodzi od imienia Benedictus.

Po raz pierwszy, wieś jest wymieniona w dokumentach  z 1329 roku pod nazwą "Benyn", jako własność
Seyfridiusa de Benyn. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1346 r., a o wsi, w żarskim w rejestrze ziemskim z 1381 r.
Miejscowość zamieszkiwana była przez ludność serbsko-łużycką trudniącą się uprawą lnu.

Nazwy łużyckie to Benin, Benyn, Benow, Bjenow, niemiecka nazwa Behnau, Benau. Na XVIII i XIX w. mapach: Behna, Behnaw, Behenen, Bethnaw, Bethnau, Brehnau, Böhna, Benaw, Banau.

W połowie XVI wieku ludność Bieniowa przyjęła luteranizm.

Ogromne straty Bieniów poniósł w okresie wojny 30-letniej (1618-1648). Z 690 mieszkańców w 1618 r. pod koniec wojny zostało 140, a ze 138 gospodarstw tylko 32.

Najgorszy był 1631 r. podczas przemarszu wojsk cesarskich przeciwko Szwedom, po którym nastały lata wielkiego głodu.
Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.Bieniów w 1645 roku przeszedł w ręce Promnitzów, stanowiąc  majątek dworski (Kammergut).
W 1740 r. w urbarzu w śród 23 nazwisk wymieniany jest Tobias Markisz z Bieniowa jako „Tieglizer" - inaczej bartnik (pszczelarz) w okręgu wendyjskim. Rejon ten stanowiły wsie, a raczej gminy wyznaniowe: Bieniów, Biedrzychowice, Białowice, Wicina, Drożków, Lubanice, Złotnik i Olszyniec. W tych miejscowościach mówiono po łużycku. Mimo, że ostatni z rodu Promnitzów - Johann Erdmann, gdzie tylko mógł, starał się zastąpić łużyckiego pastora niemieckim, to jeszcze na początku XIX w. kazania wygłaszane były języku łużyckim.

1815 r. Bieniów wraz z ziemią żarską włączone do Prus, następuje germanizacja terenów.

Przed II wojną światową w Bieniowie był szpital, lekarz, dentysta, apteka, sklep z pasmanterią i materiałami, krawiec, szewc, kołodzieje, stolarze, sklep z rowerami, rzeźnia, 4 gospody, trzech kowali, piekarnia, tartak, młyn, kąpielisko, kamieniarz a nawet cegielnia.

W czasie działań wojennych Bieniów był kilkakrotnie zdobywany i przez to bardzo zniszczony. O walkach w rejonie Bieniowa można przeczytać na tej stronie.

Pierwsze powojenne, polskie nazwy miejscowości to Benów i Benawa.
Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.z miejscowością Bieniów.

 Po II wojnie światowej, miejscowości na tzw. Ziemiach Odzyskanych, trzeba było jakoś nazwać. Powstała "Komisja do przywrócenia słowiańskich nazw na Przyodrzu" w Poznaniu.

 27.08.1945 r.- Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych we Wrocławiu, w oparciu o pracę Komisji, "Okólnikiem Nr IV/2.a/5/45", wprowadziła nazwę miejscowości Benów, jak określono "...nazwy te należy uważać obecnie za jedynie miarodajne...". Okólnik opublikowano wraz z książką: "Spis stacyj i przystanków Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu".


12.09.1945r. Warszawa, ukazał się "Dziennik Taryf i Zarządzeń Kolejowych" - Organ Urzędowy Ministerstwa Komunikacji.  Dziennik nr 6, w którym przedstawiono "Wykaz stacji PKP od i do których przewóz przesyłek drobnych jest całkowicie lub częściowo zawieszony..." W wykazie DOKP w Poznaniu znajduje się Benów Górny.
10.12.1945r, w "Dzienniku Taryf i Zarządzeń Kolejowych" nr 10, znajduje się "Wykaz ograniczeń przewozowych ze względów techniczno-kolejowych". Na terenie DOKP w Poznaniu w pozycji 11, znajduje się odcinek Benów - Krzystkowice, który jest wyłączony. Odcinek ten wyłączono ze względów na uszkodzony most na Bobrze.

Państwo stanowe Żary 1766r.W 1945 r. - Na pierwszej powojennej tymczasowej Mapie Polski WIG, Wojskowego Instytutu Geograficznego, wydanej w Warszawie, znajduje się Benów, który należy do województwa wrocławskiego.

W tym samym roku Wydawnictwo Instytutu Zachodniego wydało w Poznaniu mapę komunikacyjno-administracyjną, Polska Zachodnia, na której także znajduje się Benów. W broszurce wydanej do tej mapy znajduje się między innymi Skorowidz Niemiecko-Polski Miejscowości Ziem Powracających, w którym znajduje się Benau - Benów.

Wśród mieszkańców przyjęła się nazwa Benawa. 14.02.1946 r. przeprowadzono Powszechny Sumaryczny Spis Ludności, ogłoszony w 1947 r., w którym znajduje się gmina wiejska Benawa, powiat Żary, województwo Wrocław.
W Monitorze Polskim nr A-33 z dnia 30.05.1949 r. znajduje się orzeczenie Ministra Leśnictwa w sprawie przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa, w którym znajduje się tartak w miejscowości Benawa, powiat Żary.

 19.12.1946 r. - ukazuje się Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12.11.1946 r., "o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości". Ogłoszone w Monitorze Polskim nr 142 poz. 262, nadające  naszej miejscowości nazwę Bieniów. Nazwa miejscowości obowiązuje z dniem ogłoszenia.

I jeszcze ciekawostka: 27.08.1947 r. - w Monitorze Polskim nr 111 poz. 719, ukazuje się Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 01.07.1947 r., "o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości". A w nim, zmiana nazwy miejscowości Benau - Obersdorf na Bieniów Górny. Nazwa miejscowości obowiązywała z dniem ogłoszenia.
Wynika z tego, że według ówczesnych władz istniały dwie miejscowości: Bieniów i Bieniów Górny.

14.03.1945 r. Rząd Tymczasowy, podzielił tzw. Ziemie Odzyskane na 4 okręgi administracyjne. Bieniów przydzielono do Pomorza Zachodniego.
7.04.1945 r. powstał projekt nowego podziału terytorialnego, zgodnie z nim Bieniów wraz z powiatem żarskim miał przynależeć do Dolnego Śląska.

Od 1945 r. do 1946 r. w Bieniowie znajdowała się Gmina Wiejska Benawa, którą rządził wójt Zydorowicz.
Od 1947 r. Bieniów przynależy do gminy Złota Struga (Kadłubia).
5.12.1954 r. następują wybory do nowopowstałej Gromadzkiej Rady Narodowej w Bieniowie. Rada istnieje do końca 1972 r.
Od 1973 r. nasza miejscowość wchodzi w skład Gminy Żary.

Bieniów jest jednym z centrów gminy wiejskiej Żary, znajduje się tu stacja PKP (Bieniów to ważny węzeł komunikacyjny, krzyżują się tu tory na trasie Zielona Góra - Żary oraz Żagań - Lubsko), poczta, ośrodek zdrowia i biblioteka, niedawno wybudowano nową szkołę z salą gimnastyczną, wodociąg, remizę strażacką, szatnię sportową a w czynie społecznym buduje się kaplicę na cmentarzu komunalnym.

Bieniów zajmuje powierzchnię 1018 hektarów. Znajduje się przy drodze krajowej nr 27, na trasie Zielona Góra - Żary (północ - południe). Do Żar jest 7 km, a do Zielonej Góry 36 km.Mapa księstwa Żagańskiego z 1740r.z miejscowością Bieniów.
W kierunku wschód - zachód wieś rozciąga się na około 7 kilometrów, na wschodzie w odległości 3 km od końca Bieniowa leży Gorzupia, gdzie nad Bobrem można połowić ryby, a na zachodzie,  w odległości około 2 kilometrów miejscowość Biedrzychowice.
Bieniów otoczony jest pięknymi lasami, gdzie można odpocząć i np. nazbierać grzybów i jagód.

Przez Bieniów prowadzi  żółty szlak turystyczny Gorzupia - Bieniów - Lubsko , ścieżka przyrodniczo-leśna Doliną Szyszyny, trasa rowerowa Bieniów - Surowa - Żary (niebieski szlak), oraz trasa rowerowa - Żary - Złotnik - Bieniów - Biedrzychowice - Włostów - Białowice - Dąbrowiec (zielony szlak).

W Bieniowie znajduje się kościół z XII wieku zaliczany do najładniejszych na Dolnych Łużycach, obok zabytkowa plebania z XVIII w. niedaleko dwór (pałac) z XIX w.
We wsi jest pomnik Lupitza - Alfreda Schulz'ego - agronoma, pioniera uprawy łubinu na Wschodnich Łużycach oraz pomnik poświęcony osadnikom Bieniowa.

Dotychczasowi sołtysi Bieniowa: Maksymilian Decker, Mikołaj Mandzelewski, Tadeusz Szymański, Stanisław Grodzki, Benedykt Ślęczka, Kazimierz Górka, Janina Górka, Stanisław Domaradzki, Stanisław Adach, Stanisław Kozaczyński, Józef Maj, Gerard Jankiewicz, obecnie Antoni Chabraszewski.

Liczba mieszkańców na dzień 01- 01- 2014 wynosi 846 osób, w 2013 r. - 865,  2012 r. - 870, w 2011r. - 871, w 2010 - 872, 2009 - 871 osób, w 2008 - 871, w 2007r. - 864, w 2006r.- 878, w 2005r.- 884, w 2004 r. - 889 osób.
Dla ciekawości w 1933r. Benau liczył 1497 mieszkańców, a już w 1939 już tylko 1368. Rekordowa ilość mieszkańców była w 1885r., w Benau mieszkało1786 osób, dla porównania  w Lubsku w 1801 r. mieszkało 1737 osób ale już w 1840r. - 4760 osób.

 

źródło:
          - "Onomastica slavogermanica". XXVI. Rudolf Fischer. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 2007 r.
           - "Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst". 1939 r.
           - "Łużyce Wschodnie". Witold Piwoński.
           - "Rocznik Lubuski". Tom 31. Lubuskie Towarzystwo Naukowe.
           - "Spis stacyj i przystanków Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu". 1945 r.
           -
"Dziennik Taryf i Zarządzeń Kolejowych" - Organ Urzędowy Ministerstwa Komunikacji, nr 6 i 10 . 1945 r.
           - "Monitor Polski" nr 142. 1946 r. oraz  "Monitor Polski" nr 111 z 1947 r.
           - "Monitor Polski" nr A-33 z dnia 30.05.1945 r.
           - "Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14. II. 1946". Warszawa 1947. Główny Urząd Statystyczny.
           - Mapy okolic Bieniowa, z różnych lat.

  

 

 

 


Strona główna Historia Galeria zdjęć O Bieniowie Ogłoszenia Wydarzenia Napisz do nas